Prezydent RP podpisał ustawę nowelizującą Prawo o notariacie oraz ustawę o księgach wieczystych i hipotece. To bardzo dobra wiadomość dla wszystkich, którzy regulują sprawy majątkowe po zmarłych bliskich. Celem wprowadzonych zmian jest znaczące przyspieszenie postępowań wieczystoksięgowych oraz odciążenie sądów. Stanie się to możliwe dzięki przeniesieniu części czynności bezpośrednio na notariuszy, którzy już od dawna korzystają z systemu teleinformatycznego obsługującego księgi wieczyste.
Jak procedura wyglądała do tej pory?
Dotychczas przepisy (art. 36 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) nakładały na notariusza sporządzającego akt poświadczenia dziedziczenia obowiązek zawiadomienia sądu wieczystoksięgowego o zmianie właściciela nieruchomości.
W praktyce prowadziło to do uciążliwej i wieloetapowej procedury:
- Sąd wpisywał w księdze ostrzeżenie o niezgodności stanu prawnego z rzeczywistym stanem prawnym.
- Spadkobierca musiał złożyć odrębny wniosek o wpis prawa własności.
- Dopiero po dokonaniu właściwego wpisu własności, sąd wykreślał wcześniej wpisane ostrzeżenie.
Taki mechanizm nie tylko angażował nadmiernie aparat sprawiedliwości, ale też generował po stronie spadkobierców dodatkowe koszty i znacząco wydłużał czas oczekiwania na aktualizację danych w księdze.
Co zmienia nowelizacja?
Nowe przepisy wprowadzają kluczowe uprawnienie dla notariuszy. Od teraz, na wyraźne żądanie spadkobiercy lub zapisobiercy windykacyjnego, notariusz będzie mógł złożyć elektroniczny wniosek o wpis prawa do księgi wieczystej bezpośrednio po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia.
Jeżeli notariusz złoży taki wniosek, automatycznie zniesiony zostaje dotychczasowy obowiązek zawiadamiania sądu o zmianie właściciela. Oznacza to całkowitą rezygnację z dublowania czynności administracyjnych i ogromne uproszczenie całej procedury dla obywatela. Całość formalności związanych z ujawnieniem prawa własności będzie można załatwić podczas jednej wizyty w kancelarii notarialnej.
Decyzja zawsze po stronie spadkobiercy
Niezwykle istotnym elementem nowego rozwiązania jest to, że złożenie wniosku przez notariusza ma charakter fakultatywny. Decyzja o tym, kiedy ujawnić swoje prawo w księdze wieczystej, pozostaje w rękach spadkobiercy.
Dlaczego to takie ważne? Daje to ogromną elastyczność w sytuacjach, gdy w skład spadku wchodzi kilka nieruchomości, a spadkobiercy i tak planują ich późniejszy podział. Zamiast od razu wpisywać ułamkowe udziały wszystkich spadkobierców do ksiąg wieczystych poszczególnych nieruchomości, można najpierw spokojnie przeprowadzić dział spadku lub zniesienie współwłasności. Dopiero po ustaleniu ostatecznego właściciela konkretnego majątku, ujawnia się jego prawo w księdze. Pozwala to uniknąć wielokrotnych wpisów, a tym samym – dodatkowych kosztów sądowych i notarialnych.
Korzyści z nowych przepisów w pigułce:
- Oszczędność czasu: Formalności załatwiane są od razu po poświadczeniu dziedziczenia, co przyspiesza cały proces.
- Mniej stresu: Spadkobierca nie musi samodzielnie wypełniać i wysyłać wniosków do sądu wieczystoksięgowego.
- Obniżenie kosztów: Uniknięcie dublowania opłat w przypadku decyzji o późniejszym dziale spadku.
- Bezpieczeństwo obrotu: Szybsza aktualizacja ksiąg wieczystych to bezpieczniejszy obrót nieruchomościami.