Najem okazjonalny to umowa najmu mieszkania zawierana na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat. Mogą ją zawrzeć wyłącznie właściciele będący osobami fizycznymi, którzy nie prowadzą działalności gospodarczej w zakresie wynajmowania lokali. Reguluje go art. 19a–19e ustawy o ochronie praw lokatorów.
Do mojej kancelarii na Powiślu przychodzą w tej sprawie dwie grupy osób. Właściciele pytają, jak zabezpieczyć mieszkanie. Najemcy – często pierwszy raz w życiu u notariusza – chcą wiedzieć, co właściwie podpisują. Ten tekst jest dla jednych i drugich.
Sama umowa najmu okazjonalnego wymaga zwykłej formy pisemnej pod rygorem nieważności. U notariusza sporządza się jeden z jej załączników: oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji.
Najem okazjonalny a zwykły najem
| Zwykły najem | Najem okazjonalny | |
|---|---|---|
| Kto może wynająć | każdy właściciel | osoba fizyczna bez działalności w zakresie wynajmu |
| Czas trwania | oznaczony lub nieoznaczony | oznaczony, do 10 lat |
| Akt notarialny | nie jest potrzebny | oświadczenie najemcy o poddaniu się egzekucji |
| Gdy najemca się nie wyprowadza | proces o eksmisję | klauzula wykonalności i komornik |
| Lokal socjalny | sąd bada uprawnienie | nie przysługuje |
| Zgłoszenie do urzędu skarbowego | nie dotyczy | obowiązkowe w 14 dni |
| Kaucja | do 12-krotności czynszu | do 6-krotności czynszu |
Co zyskuje właściciel mieszkania
Przy zwykłym najmie, gdy najemca nie chce się wyprowadzić, właściciel musi wytoczyć powództwo o eksmisję. Sąd bada wtedy m.in., czy najemcy przysługuje lokal socjalny. Taki proces potrafi trwać długo.
Przy najmie okazjonalnym akt notarialny z oświadczeniem najemcy jest tytułem egzekucyjnym. Jeżeli po zakończeniu umowy najemca nie opróżni mieszkania, właściciel:
- doręcza mu pisemne żądanie opróżnienia lokalu z urzędowo poświadczonym podpisem, wyznaczając termin nie krótszy niż 7 dni,
- po bezskutecznym upływie terminu składa do sądu wniosek o nadanie aktowi klauzuli wykonalności,
- z tytułem wykonawczym zwraca się do komornika.
Najemca jest wtedy przeprowadzany do lokalu, który sam wskazał przy zawieraniu umowy. Nie ma tu sporu o lokal socjalny, bo przepisy o nim nie mają zastosowania do najmu okazjonalnego (art. 19e).
Właściciel może też pobrać kaucję – do sześciokrotności miesięcznego czynszu – i podwyższać czynsz tylko na zasadach opisanych w umowie. Warunek jest jeden, ale bezwzględny: zgłoszenie umowy do naczelnika urzędu skarbowego właściwego dla miejsca zamieszkania właściciela w ciągu 14 dni od rozpoczęcia najmu. Bez zgłoszenia uproszczona procedura nie działa, a umowa jest traktowana jak zwykły najem (art. 19b ust. 3).
Dobrze napisana umowa najmu okazjonalnego zawiera co najmniej:
- dokładne oznaczenie lokalu i stron,
- czas trwania najmu z datą początkową i końcową,
- wysokość czynszu, termin płatności i zasady jego podwyższania,
- listę opłat, które ponosi najemca,
- wysokość kaucji i zasady jej rozliczenia,
- przyczyny, z których każda ze stron może wypowiedzieć umowę, wraz z okresem wypowiedzenia,
- wykaz załączników: akt notarialny, wskazanie lokalu zastępczego, zgodę jego właściciela, protokół zdawczo-odbiorczy.
Przyczyny wypowiedzenia trzeba przemyśleć szczególnie starannie. Umowę zawartą na czas oznaczony można wypowiedzieć tylko w przypadkach w niej wskazanych (art. 673 § 3 Kodeksu cywilnego). Ustawa dodaje do nich m.in. zaległość w czynszu za co najmniej trzy pełne okresy płatności po uprzednim pisemnym uprzedzeniu najemcy.

Co musi wiedzieć najemca
Dla najemcy najem okazjonalny oznacza przede wszystkim obowiązki formalne. Trzeba:
- przyjść do notariusza i złożyć oświadczenie o poddaniu się egzekucji,
- wskazać inny lokal, w którym zamieszka, jeśli egzekucja okaże się konieczna,
- przedstawić zgodę właściciela tego lokalu na zamieszkanie w nim najemcy i osób, które z nim mieszkają.
Lokal zastępczy nie musi być w Warszawie. Często jest to mieszkanie rodziców albo rodzeństwa w rodzinnej miejscowości. Na żądanie wynajmującego podpis właściciela lokalu zastępczego trzeba poświadczyć notarialnie. Jeżeli ten lokal przestanie być dostępny, np. rodzice go sprzedadzą, najemca ma 21 dni na wskazanie nowego i dostarczenie nowej zgody. W przeciwnym razie właściciel może wypowiedzieć umowę z siedmiodniowym terminem.
Oświadczenie u notariusza nie oznacza, że właściciel może kogokolwiek wyrzucić w dowolnej chwili. Egzekucja jest możliwa dopiero po wygaśnięciu lub rozwiązaniu umowy i po bezskutecznym żądaniu opróżnienia lokalu. Najemca ma też swoje prawa. Właściciel może pobierać oprócz czynszu tylko opłaty od niego niezależne (chyba że umowa stanowi inaczej), a kaucję musi zwrócić w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności.
Każdemu najemcy przed odczytaniem aktu radzę jedno: proszę dokładnie przeczytać umowę najmu, zwłaszcza zapisy o wypowiedzeniu. To od nich zależy, kiedy oświadczenie może zostać wykorzystane.
Najem okazjonalny u notariusza – jak wygląda wizyta
Do kancelarii przychodzi najemca. Obecność właściciela nie jest konieczna. Jeżeli najemców jest kilku, każdy z nich składa oświadczenie.
Przed terminem proszę przesłać mailem:
- podpisaną umowę najmu albo jej projekt (dane stron, adres lokalu, czas trwania),
- adres lokalu zastępczego,
- dane właściciela lokalu zastępczego,
- termin, w którym chcą Państwo podpisać akt.
Na wizytę najemca zabiera dowód osobisty albo paszport. Jeżeli nie mówi po polsku na tyle, żeby rozumieć treść aktu, potrzebny jest tłumacz przysięgły – jego koszt jest odrębny. Akt odczytuję w całości i wyjaśniam każdy fragment. Zwykle sporządzam dwa wypisy: jeden dla właściciela, drugi dla najemcy.
Po wizycie właściciel ma 14 dni od rozpoczęcia najmu na zgłoszenie umowy w urzędzie skarbowym. Zgłoszenie można złożyć osobiście, pocztą albo elektronicznie. Potwierdzenie trzeba zachować – będzie potrzebne do wniosku o klauzulę i można je pokazać najemcy na jego żądanie.
Ile kosztuje najem okazjonalny u notariusza w 2026 r.
Wynagrodzenie notariusza za oświadczenie najemcy jest ograniczone ustawowo do 1/10 minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 19a ust. 7). W 2026 r. płaca minimalna wynosi 4806 zł, więc limit to 480,60 zł netto. Od 1 stycznia 2027 r. wzrośnie do 495 zł.
| Pozycja | Netto | Brutto (23% VAT) |
|---|---|---|
| Oświadczenie o poddaniu się egzekucji | do 480,60 zł | do 591,14 zł |
| Wypis aktu, za stronę (strony 1–10) | do 12 zł | do 14,76 zł |
| Poświadczenie podpisu właściciela lokalu zastępczego | do 60 zł | do 73,80 zł |
Stawki za wypisy i poświadczenie podpisu obowiązują od 5 listopada 2026 r. (Dz. U. poz. 1370). Przy akcie na 3 strony i dwóch wypisach rachunek wynosi więc najwyżej około 680 zł brutto. Przepisy nie rozstrzygają, kto płaci – najlepiej zapisać to w umowie najmu. Od samego oświadczenia nie płaci się podatku od czynności cywilnoprawnych.
Wzory dokumentów do pobrania
Przygotowałam wzory dokumentów, które towarzyszą umowie. Są punktem wyjścia, a nie gotowcem do każdej sytuacji – proszę dopasować je do swojej umowy. Oświadczenia o poddaniu się egzekucji nie udostępniam do wypełnienia, bo sporządzam je jako akt notarialny. Wzór pokazuje tylko, czego można się spodziewać.
- Umowa najmu okazjonalnego lokalu (DOCX)
- Oświadczenie najemcy o wskazaniu lokalu zastępczego (DOCX)
- Oświadczenie właściciela lokalu zastępczego o zgodzie na zamieszkanie (DOCX)
- Zgłoszenie umowy najmu okazjonalnego do urzędu skarbowego (DOCX)
- Żądanie opróżnienia lokalu (DOCX)
- Protokół zdawczo-odbiorczy (DOCX)
- Poglądowa treść oświadczenia o poddaniu się egzekucji (DOCX)
Pytania i odpowiedzi
Czy właściciel musi przyjść do notariusza razem z najemcą? Nie. Oświadczenie składa najemca. Właściciel potrzebuje tylko wypisu aktu.
Kto płaci notariuszowi? Przepisy tego nie przesądzają. Płaci najemca albo właściciel, czasem po połowie – tak, jak strony ustalą w umowie.
Czy najem okazjonalny może zawrzeć spółka albo przedsiębiorca wynajmujący mieszkania? Nie. Przedsiębiorca, który zawodowo wynajmuje lokale, może zawrzeć najem instytucjonalny (art. 19f). Tam limit wynagrodzenia notariusza jest taki sam.
Czy cudzoziemiec może być najemcą? Tak. Jeśli nie zna dobrze polskiego, przy akcie musi być tłumacz przysięgły. Lokal zastępczy może znajdować się za granicą, ale wtedy egzekucja może być trudniejsza – warto to przemyśleć.
Czy można zawrzeć najem okazjonalny na czas nieokreślony? Nie. Tylko na czas oznaczony, maksymalnie 10 lat. Po upływie tego czasu można zawrzeć nową umowę.
Co jeśli właściciel nie zgłosi umowy do urzędu skarbowego? Umowa nadal jest ważna, ale jako zwykły najem. Właściciel traci uproszczoną procedurę opróżnienia lokalu.
Czy przy najmie okazjonalnym obowiązuje okres ochronny zimą? Nie. Zakaz z art. 16 ustawy dotyczy wyroków eksmisyjnych i osób, którym nie wskazano lokalu. Przy najmie okazjonalnym podstawą egzekucji jest akt notarialny, art. 16 nie należy do przepisów, które art. 19e każe stosować, a najemca sam wskazał lokal, do którego się przeprowadzi.
Czy można sprzedać mieszkanie wynajęte w ramach najmu okazjonalnego? Tak. Nabywca wstępuje w umowę w miejsce sprzedającego (art. 678 § 1 Kodeksu cywilnego). Warto przekazać mu wypis aktu i potwierdzenie zgłoszenia.
Na co właściciel może przeznaczyć kaucję? Na zaległy czynsz i opłaty istniejące w dniu opróżnienia lokalu oraz na koszty egzekucji. Resztę zwraca najemcy w ciągu miesiąca.
Czy mogę zmienić lokal zastępczy w trakcie najmu? Tak, a gdy dotychczasowy przestanie być dostępny – trzeba to zrobić w ciągu 21 dni. Wystarczy nowe wskazanie i nowa zgoda właściciela.
Umówmy termin
Moja kancelaria mieści się na Powiślu. Przyjmuję najemców i właścicieli z całej Warszawy. Jeśli prześlą Państwo dane z umowy najmu przed wizytą, projekt aktu będzie gotowy, zanim usiądziemy do stołu, a ja będę mogła poświęcić czas na Państwa pytania.